یکی از مفاهیم مشترک زبانی و تربیتی در آموزش های اولیه کودکان، واژگان پایه است. یکی از اضلاع اصلی ساده نویسی واژگان پایه است که به مثابه ابزار مهمی برای نویسندگان کتاب های آموزشی و درسی است. در دهه های اخیر توجه مربیان و پژوهشگران به این امر چنان بوده که حدود ده اثر شکل گرفته است. در این مقاله ضمن اشاره به مفاهیم نظری و معرفی کتاب های واژگان پایه، سه اثر مهم تر (فرهنگ کودکان سخن، فرهنگ دبستانی و واژگان نوشتاری کودکان) و را با طرح واژگان پایه دکتر شهین نعمت زاده و همکاران (1384) مقایسه می کنیم. این مقایسه در راستای سه محور مقوله واژگانی، وجود کلمات مرکب و واژگان پنج مقوله معنایی «خانواده»، «اعضای بدن»، «حیوانات»، «فصل ها» و «دین و مذهب» است. سعی نویسندگان این است تا با مبانی علمی و بر اساس طرحی پژوهشی که در مرکز تحقیقات زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس در دست اجراست، نشان دهند مبانی علمی هریک چه بوده و روایی علمی و نظری و کاربردی کدام یک بیشتر است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

با نفی جزم اندیشی واژگانی و حضور بلامانع واژگان در شعر، این توهم ایجاد شد که واژگان به واسطه حضور در شعر ارزشمند خواهند شد و در پی آن، سیل واژه های گوناگون در شعر، بدون ملاحظات شعری، از این حرکت اصیل، گهگاهی، روندی ابتر و عقیم ساخت. این اصل که واژگان مجاز هستند و بدون هیچ قید و شرطی وارد شعر شوند، در عین حالی که اصلی اصیل و بنیادی بود و موجب غنای واژگانی اثر می شد، در شیوه کاربردی خود- با چشم بستن بر سویه تالیفی واژگان - دچار خبط و خطاهایی گردید که اهمیت ویژه خود را از دست داد. از این رو، در این مقاله تلاش شده است تا ضمن بازاندیشی اصل جزم اندیشی واژگانی، آن دسته از ملاحضات شعری را که موجب اعتلای ارزشی واژگان در شعر می شود مورد بررسی قرار گیرد. بنابر این، در این مقاله ضمن نقد ارزش زیباشناختی واژگان، به چگونگی اثر گذاری بافت کلام بر ایجاد هاله معنایی پیرامون واژگان منفرد پرداخته خواهد شد. به همین منظور، با در نظر گرفتن الگوی یاکوبسنی، ابتدا ارزش واژگان منفرد در محور جانشینی به محک گذاشته می شود و به دنبال آن، چگونگی برجسته شدن واژه در محور هم نشینی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

0

زبان مازندرانی (که به «تبری [طبری]» هم مشهور است)، از زبان های ایرانی شمال غربی است که به لحاظ جغرافیایی جزو زبان های کرانه دریای خزر به شمار می رود. طبق آمار سال 1993 م، 3265000 نفر در ایران به یکی از گویش های این زبان سخن می گویند (اتنولوگ). قلمرو رواج مازندرانی را می توان به چهار منطقه زیر تقسیم کرد:.1 شهرهای رامسر، تنکابن، کلاردشت، چالوس و نوشهر؛.2 آمل، نور و محمودآباد؛.3 بابل، قائم شهر، سوادکوه و ساری؛.4 نکا، بهشهر و بندر گز.آنچه در متون زبان شناسی ایرانی تحت نام گویش مازندرانی از آن یاد می شود کل استان مازندران را شامل نمی شود، بلکه عمدتا حوزه جغرافیایی بین گرگان و چالوس را در بر می گیرد.از نظر منابع در دسترس برای مطالعه مازندرانی، این گویش را باید از گویش های خوش اقبال ایرانی دانست؛ چرا که در مقایسه با دیگر زبان ها و گویش های ایرانی، از این گویش منابع بیشتری در دسترس است.

مقاله درباره آزمون های واژگانی و چگونگی ساخت و استانداردسازی آنهاست. در ابتدا، زبان و سطوح آن و به ویژه سطح معنایی زبان، مهارت های چهارگانه زبانی و روش های آزمودن آنها، تفاوت گفتار خودانگیخته و برانگیخته و تقلیدی در آزمودن زبان و یک آزمون زبانی استاندارد در زبان فارسی معرفی و بررسی شده اند. سپس آزمون های واژگانی ساخته شده و بکار رفته در طرح «شناسایی واژگان پایه فارسی کودکان ایرانی در دوره ابتدایی» تشریح شده اند. آنگاه با بیان نظری مراحل ساخت و استانداردسازی آزمون، آزمون های مذکور از این منظر نقد و بررسی شده اند و کارهای لازم برای تبدیل آنها به آزمون های استاندارد و رسمی واژگان فارسی بحث و پیشنهاد شده است.

لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.